Ile trwa psychoterapia psychoanalityczna?

To jedno z pierwszych pytań, jakie pojawiają się podczas konsultacji – czasem wprost, czasem w zawoalowanej formie: „a ile to potrwa?”. Najbardziej uczciwa odpowiedź brzmi: nie wiadomo. Psychoterapia psychoanalityczna jest procesem długoterminowym. Najczęściej trwa od kilkunastu miesięcy do kilku lat, a jej długości nie ustala się z góry.

Taka odpowiedź może budzić niepokój albo rozczarowanie. Spróbuję wyjaśnić, skąd się bierze.

Dlaczego to trwa?

Trudności, z którymi ludzie przychodzą do gabinetu, rzadko pojawiają się nagle. Lęk, powracające rozczarowania w relacjach, poczucie pustki czy objawy z ciała mają zwykle swoją długą historię. Kształtowały się latami – w relacjach z najbliższymi, w tym, czego trzeba było się nauczyć, żeby przetrwać, i w tym, czego nie dało się wtedy pomyśleć ani powiedzieć.

Wiele z tego pozostaje poza świadomością. Dlatego sama wiedza o sobie – nawet trafna – zwykle nie wystarcza. Można dobrze rozumieć, skąd bierze się jakiś schemat, i wciąż w niego wpadać. Zmiana, o którą chodzi w psychoterapii psychoanalitycznej, nie polega na dostarczeniu informacji, ale na przeżyciu czegoś na nowo – w relacji z drugim człowiekiem.

Powtarzanie i przepracowywanie

Zygmunt Freud zauważył, że to, czego nie można sobie przypomnieć, ma skłonność do powtarzania się w działaniu. Te same wzorce, które pojawiają się w życiu, prędzej czy później pojawiają się także w gabinecie – w relacji z terapeutą. Psychoanalitycy nazywają to przeniesieniem.

Takie powtórzenie potrzebuje czasu, żeby się rozwinąć i stać się widoczne. Potem potrzebuje kolejnego czasu, żeby można je było zrozumieć – nie raz, lecz wielokrotnie, w różnych odsłonach. Freud nazwał ten powolny, cierpliwy proces przepracowywaniem. To właśnie on sprawia, że zrozumienie przestaje być tylko myślą, a zaczyna zmieniać sposób przeżywania.

Od czego zależy długość terapii?

Każdy proces jest inny. Na jego długość wpływa między innymi:

• charakter trudności i to, jak głęboko są zakorzenione,
• częstotliwość spotkań – od jednego do trzech razy w tygodniu,
• to, czego dana osoba szuka: ulgi w konkretnym cierpieniu czy głębszej zmiany w sposobie bycia ze sobą i z innymi,
• to, co dzieje się w życiu poza gabinetem.

Cele terapii nie są ustalone raz na zawsze. Często zmieniają się w jej trakcie – bo zmienia się też to, co staje się dla nas ważne.

Czy długo znaczy skutecznie?

Badania nad długoterminową psychoterapią psychodynamiczną wskazują, że jest ona skuteczną formą pomocy, szczególnie przy złożonych i przewlekłych trudnościach, w tym zaburzeniach osobowości. Co ciekawe, część badań pokazuje, że efekty tej terapii nie tylko utrzymują się po jej zakończeniu, ale nierzadko jeszcze się pogłębiają. To dobrze oddaje jej charakter: nie chodzi wyłącznie o usunięcie objawu, ale o uruchomienie procesu, który trwa dalej – już bez terapeuty.

Jak kończy się terapię?

Zakończenie jest w psychoterapii psychoanalitycznej osobnym, ważnym etapem pracy. Decyzję o nim podejmujemy wspólnie i z wyprzedzeniem, tak żeby był czas przyjrzeć się temu, co przynosi rozstanie – a rozstania rzadko bywają dla nas obojętne. Zdarza się, że to właśnie w ostatnich miesiącach terapii wiele rzeczy staje się wyraźnych.

Zakończenie nie zawsze oznacza, że wszystkie trudności zniknęły. Freud pisał o tym, że analiza w pewnym sensie nigdy nie jest skończona. Kończy się jednak praca w gabinecie, a to, czego się w niej doświadczyło, staje się częścią życia.

Cierpliwość zamiast pośpiechu

Kryształy w geodzie rosną latami, cicho, od środka – zanim ktokolwiek je zobaczy. Psychoterapia psychoanalityczna nie obiecuje szybkich rozwiązań. Daje za to czas i stałe miejsce, w którym zmiana może dojrzewać we własnym rytmie.

Jeśli zastanawiasz się, czy to forma pomocy dla Ciebie, możemy porozmawiać o tym podczas konsultacji w moim gabinecie we Wrocławiu.